Spanning en stress horen bij het leven. Het maakt mensen in situaties die daarom vragen alert en stelt ze in staat adequaat te reageren. Stress is dan effectief. Wanneer dat niet het geval is, wordt stress ongezond. Voor stress op het werk geldt hetzelfde. Hard werken is op zich niet verkeerd, maar wel als er structureel te hard gewerkt wordt en er geen rustmomenten meer zijn. Stress veroorzaakt dan overbelasting en uitputting die kan leiden tot overspannenheid en burnout.

Kenmerken burnout

Bij overspannenheid hebben mensen enige tijd te kampen gehad met te veel stress. Ze kunnen met rust relatief snel herstellen als de oorzaak van de spanning weggenomen wordt. Bij burnout is de overbelasting zo groot en zo langdurig geweest dat rust alleen niet helpt om de balans in het leven terug te vinden. Training en therapie zijn dan nodig van herstel. Overspannenheid die genegeerd wordt kan ontaarden in burnout.

Burnout is de benaming voor de situatie waarin mensen zich door hun werk totaal opgebrand voelen. Een veel gebruikte vergelijking is die met een accu waaraan steeds meer energie onttrokken wordt zonder dat hij voldoende wordt bijgeladen. Uiteindelijk is de accu leeg en start de motor niet meer.

Burnout is meestal aan werk gerelateerd. Er zijn drie samenhangende kenmerken te onderscheiden:

• Mensen zijn emotioneel en lichamelijk uitgeput. Ze voelen zich leeg en hebben nergens meer energie voor. Dit kan leiden tot gevoelens van frustratie een depressie.
• De betrokkenheid bij collega’s en de werkzaamheden nemen af. Er ontstaat een afstandelijke en cynische houding ten opzichte van het werk. Men noemt dit wel depersonalisatie.
• Men heeft het gevoel zelf niet meer goed te functioneren wat resulteert in een negatief zelfbeeld.

Sommige mensen zijn gevoeliger voor burnout dan anderen. Over het algemeen is het zo dat mensen die erg betrokken zijn bij hun werk en veel doorzettingsvermogen hebben, een groter risico lopen. Niet alleen persoonlijke eigenschappen, maar ook de situatie op het werk en de sociale omgeving kunnen mensen kwetsbaarder maken. Zo hebben alleenstaanden, hoger opgeleiden, mensen zonder kinderen en vrouwen vaker een burnout.

Behandeling

De behandeling bestaat onder andere uit integratieve psychotherapie. Enkele facetten die hierbij aan bod komen zijn: voorlichting over burnout, dagstructuur, ontspanningsoefeningen, verbeteren van de leefstijl (onder andere ontspanning, hobby’s, conditieverbetering), conflicthantering en assertiviteit.

Het is van belang een nieuwe balans te bereiken door de spanningen te verminderen en meer aan je behoeftes tegemoet te komen. Dit betekent niet dat je gelijk alle situaties die spanning opleveren uit de weg moet gaan. Wel is het belangrijk om de gezochte spanning af te stemmen op je mogelijkheden. Je eigen behoefte aan ontspanning, plezier en passie mag je daarbij niet vergeten. Het is belangrijk om je bewust te worden van je eigen keuzes en mogelijkheden. Door bewust keuzes te naken raak je niet verzeild in allerlei “moet” situaties, welke weer tot klachten leiden. Leer weer opnieuw het heft in eigen handen te nemen en kies voor een andere ervaring.

Nieuwe inzichten en veranderingen komen niet vanzelf, daar moet je wel wat voor doen. Intern biedt de mogelijkheid om samen de deur te openen, welke toegang geeft tot nieuwe ideeën, vaardigheden en uitdagingen.